Incoterms 2020 กับ Marine Cargo Insurance: ใครรับผิดชอบสินค้าตรงไหน

ต้นปี 2564 บริษัทนำเข้าเฟอร์นิเจอร์รายหนึ่งในกรุงเทพฯ สั่งซื้อสินค้าจากจีนในเงื่อนไข CIF (Cost, Insurance, Freight) สินค้ามาถึงท่าเรือแหลมฉบังแล้ว แต่ระหว่างรอผ่านพิธีศุลกากรในอีก 5 วัน เกิดไฟไหม้ในท่าเรือทำให้ตู้สินค้าหลายตู้เสียหาย บริษัทรีบติดต่อผู้ขายในจีนซึ่งบอกว่ากรมธรรม์ CIF ของตนสิ้นสุดแล้วเมื่อสินค้าขึ้นฝั่ง ขณะที่กรมธรรม์ของผู้นำเข้าเพิ่งซื้อให้เริ่มนับตั้งแต่หลังผ่านพิธีศุลกากรเสร็จสิ้น ทั้งสองฝ่ายไม่มีใครรับผิดชอบสำหรับช่วงเวลา 5 วันดังกล่าว ซึ่งเรียกว่า Port Gap

ตลาด ประกันภัยขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Cargo) ไทยมีมูลค่า 6.93 พันล้านบาท (Statista 2023) และ Cargo Insurance คิดเป็น 55% ของตลาด Marine Insurance โลก (IUMI 2024) แต่ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับ Incoterms และจุดโอนความเสี่ยงยังเป็นปัญหาที่ทำให้เกิด Coverage Gap บ่อยครั้ง

Incoterms 2020 ที่ใช้บ่อยในตลาดไทย

EXW (Ex Works): ผู้ซื้อรับความเสี่ยงตั้งแต่ต้น

ผู้ขายมีหน้าที่เพียงวางสินค้าในสถานที่ผลิตเท่านั้น ผู้ซื้อรับความเสี่ยงตั้งแต่ที่โรงงานผู้ขาย ดังนั้นผู้ซื้อต้องจัดทำประกันสินค้าตั้งแต่จุดนั้นครอบคลุมตลอดเส้นทางการขนส่งทั้งหมด

FOB (Free on Board): ความเสี่ยงโอนที่ราวเรือ

ผู้ขายรับผิดชอบสินค้าจนถึงขณะที่สินค้าข้ามราวเรือที่ท่าเรือต้นทาง หลังจากนั้นความเสี่ยงเป็นของผู้ซื้อ ผู้ซื้อต้องจัดทำประกัน ประกันภัยขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Cargo) ตั้งแต่จุดนั้น

"FOB ไม่ได้หมายความว่าผู้ขายรับผิดชอบจนถึงปลายทาง แต่ความเสี่ยงโอนทันทีที่สินค้าข้ามราวเรือที่ท่าเรือต้นทาง ซึ่งหมายความว่าผู้ซื้อต้องมี ประกันภัยขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Cargo) Insurance ที่เริ่มนับตั้งแต่จุดนั้น" — หลักการ Incoterms 2020

CIF (Cost, Insurance, Freight): ผู้ขายจัดทำประกัน แต่...

ผู้ขายรับผิดชอบค่าขนส่งและจัดทำประกัน ประกันภัยขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Cargo) ให้ แต่ความเสี่ยงโอนไปยังผู้ซื้อตั้งแต่ที่ท่าเรือต้นทาง (เหมือน FOB) ผู้ขายต้องจัดทำประกันขั้นต่ำเพียง ICC C เท่านั้น ซึ่งอาจไม่เพียงพอสำหรับสินค้ามีมูลค่าสูง ผู้ซื้อจึงมักซื้อประกันเพิ่มเติมเองเพื่อให้ได้ ICC A

DAP/DDP: ผู้ขายรับความเสี่ยงตลอดทาง

ภายใต้ DAP (Delivered at Place) และ DDP (Delivered Duty Paid) ผู้ขายรับความเสี่ยงตลอดการขนส่งจนถึงปลายทาง ดังนั้นผู้ขายต้องจัดทำประกัน ประกันภัยขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Cargo) ที่ครอบคลุมตลอดเส้นทาง

Port Gap: ช่องว่างที่ทุกคนมองข้าม

Port Gap คือช่วงเวลาที่สินค้าขึ้นฝั่งแล้วแต่ยังไม่ผ่านพิธีศุลกากร ซึ่งอาจใช้เวลา 3-7 วัน หรือนานกว่านั้นในกรณีที่ศุลกากรเลือกตรวจสอบ ในช่วงนี้:

กรมธรรม์ CIF ของผู้ขายมักสิ้นสุดแล้ว
กรมธรรม์ของผู้ซื้อยังไม่เริ่มนับ (ถ้าระบุเริ่มหลังผ่านศุลกากร)
พื้นที่ท่าเรือมีความเสี่ยงจากไฟไหม้ น้ำท่วม และการโจรกรรมสูง

วิธีแก้ไข Port Gap: ผู้นำเข้าควรระบุใน Policy ว่าครอบคลุมตั้งแต่ "Port of Discharge" ไม่ใช่แค่ "After Customs Clearance" และอาจต้องประสานกับผู้ขายเพื่อให้กรมธรรม์ CIF ยังคงบังคับใช้จนกว่าสินค้าจะออกจากท่าเรือ

ต้องการคำปรึกษาเพิ่มเติม?

ปรึกษาฟรี

TNS Logistics Case Study: GPS และ Email เปลี่ยนผลการเคลม

ในกรณีของ TNS Logistics ที่เผชิญกับการเคลมสินค้าเสียหายระหว่างการขนส่ง ผู้ประกันพยายามปฏิเสธการเคลมโดยอ้างว่าสินค้าถูกจัดการหลังจากส่งมอบแล้ว แต่การที่ผู้ขนส่งมีหลักฐาน GPS Tracking ของรถขนส่งและ Email Chain ที่บันทึกสภาพสินค้าก่อนและหลังรับมอบ ทำให้สามารถพิสูจน์ได้ว่าความเสียหายเกิดขึ้นระหว่างการขนส่ง และได้รับการชดใช้ถึง 80% ของมูลค่าสินค้า กรณีนี้สอนว่า Documentation ที่ดีสามารถเปลี่ยนผลการเคลมได้อย่างมีนัยสำคัญ

Checklist จัดทำ ประกันภัยขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Cargo) Insurance ให้ตรงกับ Incoterms

ระบุ Incoterms ให้ชัดเจนก่อนจัดทำประกัน — แต่ละ Term มีจุดโอนความเสี่ยงที่แตกต่างกัน
ตรวจสอบว่า Warehouse to Warehouse Clause บังคับใช้หรือไม่ — เพื่อปิด Port Gap
อย่าพึ่งแค่ประกัน CIF ขั้นต่ำของผู้ขาย — พิจารณาซื้อ Top-up เป็น ICC A เองเสมอ
บันทึก Condition ของสินค้าเมื่อรับมอบ — ถ่ายรูป ชั่งน้ำหนัก ทำ Tally Sheet ทันที
แจ้งบริษัทประกันทันทีเมื่อพบความเสียหาย — ก่อนเปิดตู้สินค้า ถ้าเป็นไปได้

การบริหารความเสี่ยงไม่ใช่แค่การซื้อประกัน แต่คือการวางรากฐานความมั่นคงให้ธุรกิจของคุณ — Siam Advice Firm พร้อมเป็นที่ปรึกษาเคียงข้างคุณ ด้วยประสบการณ์ในการบริหารความเสี่ยงภาคอุตสาหกรรมและ B2B อย่างครบวงจร

หากต้องการปรึกษาเพิ่มเติม สามารถติดต่อเราได้ที่ LINE: @siamadvicefirm ครับ